Tiến sĩ Nguyễn Xuân Diện sinh năm 1970 tại Đường Lâm, Sơn Tây, Hà Tây. Năm 1992 tốt nghiệp khoa Ngữ văn ĐH Tổng hợp Hà Nội. Năm 1998 bảo vệ luận văn Thạc sĩ. Năm 2007 bảo vệ luận án Tiến sĩ. Hiện công tác tại Viện Nghiên cứu Hán Nôm, là hội viên Hội văn nghệ dân gian Việt Nam từ năm 1996
Là một nhà nghiên cứu, yêu thích nghệ thuật ca trù nên từ bao năm qua đã có công tìm hiểu và hòan thành luận án Tiến sĩ về đề tài ca trù.
Các đóng góp cho ca trù được ghi nhận và in thành sách:

-         Góp phần tìm hiểu về lịch sử ca trù

-         Đặc khảo Ca trù Việt Nam ( Đồng tác giả )

-         Lịch sử và Nghệ thuật ca trù